Fascisme

Helpers, beulen, omstanders, slachtoffers en overlevenden

Het fascisme is niet het werk van één man, het is het werk van miljoenen mensen die bereid waren hand- en spandiensten aan het misdadige bewind van Adolf Hitler te verlenen. De vraag die dan naar voren komt is: waarom zijn mensen bereid om misdaden van deze grootte te plegen en toch later gewoon door te leven alsof er niets gebeurd is?

Een andere vraag is, waarom ondanks alles er toch een groep mensen was die niet bereid was de misdaden van de Nazi’s te plegen en in verzet kwam door slachtoffers van de dictatuur te hulp te komen.

Hulp bij het zoeken naar informatie vindt je op op deze plek. Je mag ook andere bronnen raadplegen, maar deze in ieder geval en de bronnen meldt je aan het eind van je artikel!


Waar het bij de invulling van de verschillende pagina’s om gaat is, dat je zo goed mogelijk probeert duidelijk te maken om wat voor mensen het ging, wat voor eigenschappen zhij had, waarom zhij de dingen deed die zhij gedaan heeft. Probeer je op het karakter en de levensbeschouwing van de mens in het verhaal te concentreren; jaartallen zijn bijzaak in deze.


De beulen

Zonder de figuur van Adolf Hitler zou het fascisme in zijn Duitse gedaante van het nazisme zich nooit ontwikkeld hebben zoals het nu gebeurd is. Maar zonder de hulp van talloze grote en kleine helpers zouden de vreselijke ideeën van Hitler nooit ten uitvoer gebracht kunnen worden.

Als we het hebben over de vernietiging van mensen en menselijke waarden, komen we de namen tegen van Heinrich Himmler, die verantwoordelijk was voor de ontwikkeling van het Hitlerkeurkorps van de SS. Belangrijke medewerker was Reinhardt Heydrich die in Polen heeft huisgehouden.

In het kader van het sociaal darwinisme van het fascisme vond er al voor het begin van de Tweede Wereldoorlog een euthanasie politiek plaats, waarbij geestelijk gehandicapte Duitsers de dood vonden.

Aanvankelijk traden de troepen van de SS in de bezette gebieden op via de zogenaamde Einsatzgruppen, die verantwoordelijk waren voor het massaal doden van joden en andere ‘Untermenschen’. De SS-ers schoten mannen, vrouwen en kinderen dood, die staande voor een diepe kuil in een massagraf terechtkwamen. Dit ging te langzaam en kostte veel SS-ers uiteindelijk hun gemoedsrust. Binnen de verschillende KZ Lager of concentratiekampen zocht men naar een middel om mensen sneller te kunnen doden. In januari 1942 vond de Wannsee Conferentie plaats, waar een besluit genomen werd inzake die Endlösung der Jodenfrage, in het Nederlands ‘de definitieve oplossing van het jodenvraagstuk’.

Organisator van de transporten naar de concentratiekampen was Adolf Eichmann. Hij werd vele jaren na de Tweede Wereldoorlog door de Israelische geheime dienst vanuit Argentinië naar Israel ontvoerd, waar hij na een uitgebreid proces ter dood werd veroordeeld. Beruchtste commandant van Auschwitz was Rudolf Höss die experimenteerde met allerlei vernietigingsmiddelen en uiteindelijk koos voor Zyklon B, waardoor in Auschwitz tienduizend mensen per dag konden worden vergast. Een van de beruchtste SS-ers in Auschwitz was Joseph Mengele, arts en onderzoeker en in de ban van het tweelingenonderzoek dat vele kinderen het leven kostte.


De slachtoffers

De slachtoffers van de nazi’s waren joden zigeuners homoseksuelen en politieke gevangenen. Zij kwamen in de dodenkampen terecht op basis van de nazi ideologie zoals Hitler die ontwikkeld had in zijn boek ‘Mein Kampf’.


De omstanders

Er waren mensen die vol overtuiging achter de hakenkruisvlag aanliepen en uitvoerders werden van de ideeën van het fascisme. Zij konden beul worden. Er waren mensen die om de een of andere reden kritisch waren tegenover het fascisme en weigerden mee te doen. Ze waren zelfs bereid anderen te helpen in hun strijd om het voortbestaan, dat door het fascisme bedreigd werd. Zij werden de helpers van de slachtoffers. Daartussen in bevond zich een grote meerderheid van mensen die wel de mogelijkheid had om te helpen, maar het niet deden. Zij stonden erbij en keken ernaar. Mensen van horen, zien en zwijgen. Zij werden de omstanders, in het Engels de bystanders genoemd. Waarom deden zij niets? Waren het andere mensen dan de helpers? Wat voor karakter hadden zij? Samuel Oliner is een overlevende van de holocaust, omdat een Pools boerengezin hem verborg voor de fascistische soldaten en beulen. Hij emigreerde na de oorlog naar de Verenigde Staten en werd hoogleraar. Hij deed uitgebreid onderzoek naar het waarom van de helpers en het waarom niet van de omstanders. Hij zegt, na uitgebreid onderzoek, dat de helpers andere kenmerken vertoonden dan de omstanders. Wat waren de kenmerken van de omstanders?


De helpers

Vele duizenden mensen bleven in leven omdat er anderen waren die hun nek uitstaken om hen uit de handen van de nazi’s te houden. Vaak met gevaar voor eigen leven en vaak met de dood als gevolg. Duizenden zijn nooit bekend geworden, hebben gewoon gedaan wat ze dachten te moeten doen en hebben er nooit ruchtbaarheid aan gegeven en zijn er nooit voor bedankt. Ze deden dat omdat ze op de een of andere manier geraakt werden door wat ze zagen en hoorden. Wat voor mensen waren de helpers?

De meest bekende helper van de afgelopen jaren was Oscar Schindler over wiens activiteiten Steven Spielberg een indrukwekkende film heeft gemaakt. Maar er zijn ook andere, minder bekende verhalen, zoals die van Miep Gies die het gezin van Anne Frank verborgen hield, Gitta Bauer, Emilie Guth and Ermine Orsi om maar enkele mensen te noemen, wier namen wel bekend zijn geworden dankzij de mensen die zij gered hebben.


De overlevenden

Miljoenen mensen hebben de vernietigingsmachine van de nazi’s niet overleefd. Ze stierven als gevolg van besmettelijke ziekten, honger, uitputting, terreur, martelingen, executies of de gaskamers. Er zijn ook mensen die de verschrikkingen op de een of andere manier overleefd hebben. Zij vertellen hun eigen niet te bevatten verhaal. Lees het verhaal van Bronia Beker, Alfred Lessing of Helen L.